Chỉ số này được dự báo sẽ tăng hơn 30% trong năm 2026, nhờ chi phí đầu vào tăng cao—đặc biệt đối với các loại phân urê và phân lân—cùng với nhu cầu vẫn duy trì ổn định. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn thấp hơn nhiều so với các đợt tăng đột biến trên 100% và 55% trong các năm 2021 và 2022, vốn do gián đoạn xuất khẩu từ Nga và Belarus cùng chi phí đầu vào tăng cao—đặc biệt là khí tự nhiên tại châu Âu và LNG tại châu Á. Giá được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt vào năm 2027 khi xuất khẩu phục hồi và nguồn cung toàn cầu gia tăng. Dù vậy, rủi ro đối với triển vọng giá vẫn nghiêng về chiều tăng, bao gồm khả năng giá năng lượng cao hơn dự kiến và các gián đoạn sản xuất, thương mại do việc hạn chế kéo dài hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz, cũng như những thiệt hại chưa xác định đối với các cơ sở sản xuất và xuất khẩu liên quan.

Phân Urê

Giá phân urê đạt trung bình 725 USD/tấn trong tháng 3, tăng gần 55% so với tháng 2 và là mức cao nhất kể từ tháng 4/2022. Sự tăng vọt này phản ánh việc xuất khẩu từ khu vực Trung Đông gần như đình trệ sau khi Eo biển Hormuz—tuyến vận chuyển quan trọng đối với phân bón gốc nitơ trong khu vực—bị đóng cửa. Năm 2024, khu vực này chiếm gần 1/4 xuất khẩu urê toàn cầu—loại phân đạm được sử dụng phổ biến nhất—và hơn 15% xuất khẩu amoniac toàn cầu (nguyên liệu đầu vào quan trọng để sản xuất urê), theo dữ liệu của Hiệp hội Phân bón Quốc tế.

Bên cạnh gián đoạn vận chuyển, việc ngừng sản xuất càng làm nguồn cung bị thắt chặt. Iran đã dừng sản xuất amoniac do xung đột, trong khi Qatar tạm ngừng sản xuất urê, amoniac và lưu huỳnh sau khi các cơ sở bị hư hại, khiến giá một số nguyên liệu đầu vào tăng lên. Sản lượng urê và amoniac tại Ấn Độ (đồng thời là nước nhập khẩu lớn nhất) cũng giảm do nguồn cung LNG suy giảm. Nhiều khả năng sẽ tiếp tục có thêm các đợt cắt giảm sản xuất và suy giảm nhu cầu, điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất cây trồng với độ trễ ở một số khu vực.

Về chính sách, có thông tin cho rằng Trung Quốc (nhà sản xuất lớn nhất và xuất khẩu phân bón gốc nitơ lớn thứ hai thế giới) có thể hạn chế xuất khẩu từ quý II nhằm ngăn giá phân bón trong nước tăng cao. Thực tế, xuất khẩu phân bón của Trung Quốc trong hai tháng đầu năm trong ba năm gần đây (bao gồm cả năm 2026) chỉ bằng khoảng 1/5 so với mức trung bình của ba năm trước đó.

Giá urê cao đã đẩy tỷ lệ giữa giá urê và giá lương thực—một chỉ số phản ánh khả năng chi trả của nông dân—lên mức chưa từng thấy kể từ giữa năm 2022, cho thấy biên lợi nhuận của nông dân bị thu hẹp.

Giá urê được dự báo tăng gần 60% trong năm 2026 (so với cùng kỳ), với thị trường duy trì trạng thái căng thẳng trong phần lớn năm trước khi giảm khoảng 25% vào năm 2027, khi xuất khẩu từ Trung Đông phục hồi và giá khí tự nhiên hạ nhiệt. Một số công suất sản xuất tại châu Âu cũng được kỳ vọng tăng nhẹ sau các gián đoạn do giá khí tăng mạnh năm 2022. Những rủi ro chính theo chiều tăng gồm việc tình trạng hạn chế vận chuyển ở Trung Đông kéo dài hơn dự kiến hoặc xung đột leo thang trở lại, có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt. Ngoài ra, lo ngại về nguồn cung nội địa có thể khiến các nước xuất khẩu lớn áp dụng hạn chế thương mại, trong khi giá khí tự nhiên cao hơn dự kiến sẽ tiếp tục đẩy chi phí đầu vào tăng (khí tự nhiên chiếm 80–90% chi phí sản xuất amoniac—nguyên liệu chính của urê). Nếu các rủi ro này xảy ra, giá urê trung bình năm 2026 có thể vượt mức 700 USD/tấn của năm 2022—mức cao thứ hai trong lịch sử (sau năm 1974).

DAP

Giá DAP tăng nhẹ trong tháng 3 nhưng tính chung cả quý lại giảm gần 9%, dù vẫn cao hơn 6% so với cùng kỳ năm trước. Sự ổn định tương đối này một phần nhờ Trung Quốc nới lỏng hạn chế xuất khẩu phốt phát, giúp xuất khẩu phục hồi trong nửa cuối năm 2025 sau khi giảm khoảng 10% trong nửa đầu năm. Tỷ lệ giá DAP so với giá lương thực giảm nhẹ, khiến DAP trở nên dễ tiếp cận hơn so với một năm trước.

Giá DAP được dự báo tăng gần 6% trong năm 2026 và giảm 10% trong năm 2027 khi công suất mới đi vào hoạt động. Tuy nhiên, dự báo này đối mặt với hai rủi ro lớn có thể đẩy giá tăng mạnh: (i) Trung Quốc tái áp đặt hạn chế xuất khẩu; (ii) việc đóng cửa kéo dài Eo biển Hormuz gây gián đoạn nghiêm trọng thương mại phân bón toàn cầu. Gần 15% xuất khẩu DAP toàn cầu đi qua eo biển này, cùng với khoảng 1/3 thương mại lưu huỳnh và khoảng 15% thương mại amoniac—đều là nguyên liệu quan trọng cho sản xuất DAP. Gần một nửa sản lượng DAP và lưu huỳnh toàn cầu được giao dịch quốc tế. Nhà sản xuất OCP tại Morocco đã đẩy sớm kế hoạch bảo trì, làm giảm sản lượng quý II/2026, có thể do gián đoạn nguồn cung lưu huỳnh và amoniac.

MOP

Giá MOP (kali clorua) tăng hơn 5% trong quý I/2026 (so với quý trước), cao hơn gần 17% so với cùng kỳ năm trước. Khả năng chi trả của MOP so với giá lương thực nhìn chung vẫn gần mức trước năm 2020 trong năm quý gần đây. Tổng thể, thị trường kali toàn cầu vẫn được cung ứng dồi dào. Xuất khẩu từ Belarus tăng trở lại sau khi Mỹ nới lỏng trừng phạt. Mặc dù các lệnh trừng phạt của EU vẫn hạn chế vận chuyển qua Lithuania, các tuyến thương mại thay thế cho xuất khẩu từ Belarus và Nga, cùng với nguồn cung tăng từ Canada và Lào, được kỳ vọng sẽ duy trì nguồn cung dồi dào trong năm nay và năm tới.

Giá MOP dự kiến tăng khoảng 12% trong năm 2026 trước khi giảm 6% vào năm 2027. Về dài hạn, việc bổ sung công suất sản xuất lớn, đặc biệt tại Canada (quốc gia sản xuất và xuất khẩu kali lớn nhất thế giới), có thể tiếp tục gây áp lực giảm giá. Nhìn chung, các rủi ro đối với triển vọng giá MOP khá cân bằng, do sản xuất và xuất khẩu loại phân bón này không phụ thuộc nhiều vào khu vực Trung Đông.

Nguồn:worldbank.org